Glossarium

Volledig Glossarium

Glossarium A - C

Glossarium D - M

Glossarium N - Z

 

A-C

Terug naar de pagina bovenaan

ACE
Afkorting van het Agiotensine Converterend Enzym ;Dit enzym zorgt voor de productie van angiotensine II en komt in grote hoeveelheid in de longen voor.  

ACE inhibitors  
Deze medicijnen zijn ACE remmers. De ACE inhibitors verminderen de productie van angiotensie II waardoor de arteriële druk daalt.

Adipositas/obesitas 
De termen overgewicht en adipositas worden dikwijls foutief als synoniem gebruikt. Het overgewicht stemt enkel overeen met een extreem lichaamsgewicht, zonder beoordeling. Het begrip body mass groepeert weefsels, vetten, beenderen en organen. Adipositas refereert enkel naar een teveel aan vetophoping in het lichaam. Zelfs het onderscheid van adipositas (op basis van de BMI) geeft het verschil tussen overgewicht en adipositas.

Vandaag is de BMI de standaard indicator in de ziekenhuizen die als basis dient voor de classificatie van het overgewicht/obesitas.

Berekening : Body Mass Index (BMI) = lichaamsgewicht in kg / lengte in m²

Classificatie van het overgewicht/obesitas naargelang de BMI :

Classificatie

BMI

Magerheid < 18,5
Normaal gewicht 18,5 - 24,9
Overgewicht 25,0 -29,9
Obesitas klasse I   30,0 - 34,9
Obesitas klasse II 35,0 - 39,9
Obesitas klasse III  >= 40,0
standard:format,2  

Adrenaline/Noradrenaline  
Hormonen van het bijniermerg;
Het betreft hier messengers van het sympatisch zenuwstelsel die verantwoordelijk zijn voor de verhoging van de arteriële bloeddruk en het toenemen van hartkloppingen.

Angiotensine II 
Angiotensine II is een hormoon dat een cruciale rol speelt bij de regeling van de arteriële bloeddruk. Angiotensine II kan de bloeddruk hoog houden of verhogen. Angiotensine II wordt in het bloed en in de weefsels gesynthetiseerd onder invloed van het ACE enzym.

Aorta 
De aorta is de hoofdslagader die vanaf de linker hartkamer vertrekt.

Slaapapneu
Slaapapneu is een ademhalingsstoornis tijdens de nacht die zich uit onder vorm van ademstilstand, gesnurk, toenemende vermoeidheid overdag en eventueel een verhoging van de arteriële bloeddruk en hartritmestoornissen.

Aritmie 
Aritmie is een hartritmestoornis.

Arteriolen 
Arteriolen zijn de kleinste aders die in verbinding staan met de grootste aders. Door hun kleine diameter regelen de arteriolen de arteriële bloeddruk.

Arteriosclerose 
Arteriosclerose is een chronische vasculaire en progressieve aandoening.Afzetting op de wanden van de bloedvaten zijn de oorzaak van vernauwing van de diameter van de bloedvaten.

Hartboezem
De boezems zijn de twee bovenste holtes in het hart. Zij krijgen het bloed dat via de grote aders van het lichaam en de longen naar het hart terugkomt.

Auriculaire fibrillatie 
Auriculaire fibrillatie is een bijzonder  type hartritmestoornis. Onregelmatig elektrische signalen volgen elkaar snel op en veroorzaken een onregelmatige hartslag. Deze aandoening kan plots of met regelmatige tussenpozen optreden. Het gaat hier over de meest voorkomende hartritmestoornissen bij bejaarden. Ongeveer 9% van de personen van 80 jaar en ouder komen hiermee in aanraking. De oorzaken van auriculaire fibrillatie zijn:

  • Cardiale valvulopathie
  • Anomalie van de coronaire bloedvaten door arteriosclerose veroorzaakt
  • Hartinfarct
  • Hartinsufficiëntie
  • Hypertensie
  • Hartspierontsteking
  • Hyperthyreoïdie 

 

Bij 10 tot 15 % van alle patiënten die lijden aan auriculaire fibrillatie is er geen organische oorzaak. Deze hartritmestoornis komt over het algemeen enkel gedurende een bepaalde tijd voor.

Geen geluid tijdens auscultatie 
Soms is er tijdens het meten van de arteriële bloeddruk geen Korotkoff geluid hoorbaar tijdens de leegloopfase. Dit kan voorkomen bij patiënten met zeer hoge bloeddruk of arteriosclerose. Bij het meten met een stethoscoop kan de arts/apotheker gemakkelijk het geluid opsporen.

Instrumenten voor auscultatie  
De stethoscopen en kwik sphygmomanometers zitten samen in een categorie. Ze hebben als gemeenschappelijke eigenschap dat de arteriële bloeddrukwaarden (systolische en diastolische) hoorbaar zijn door middel van een stethoscoop die ervoor zorgt dat deze geluiden akoestisch/manueel kunnen geïdentificeerd worden.

Arteriële bloeddruk 
De arteriële bloeddruk is de bloeddruk die binnenin de bloedvaten heerst (aorta en aders). Deze is verantwoordelijk voor de stuwing van het bloed in de bloedvaten. De systolische arteriële bloeddruk is maximaal als de hartspier zich samentrekt. De diastolische arteriële bloeddruk is de laagste bloeddruk en wordt geobserveerd als de hartspier zich ontspant.

Bypass 
Ingreep bestemd om de bloedsomloop van een verstopte ader om te leiden door deze langs een bloedvat, een lichaamsader of een kunstmatig synthetisch buisje te laten stromen.

Haarvaten 
De haarvaten zijn de kleinste bloedvaten die de slagaders en de aders verbinden. Zij dragen bij tot het metabolisme van de weefsels door hen voedingsstoffen uit het arteriële bloed van de aders te leveren en door de afvalstoffen uit het bloed van de aders te absorberen.

Hartinssufficiëntie
Aandoening die zich ontwikkelt als het hart niet in staat is voor een bloedsomloop te zorgen die aan de behoeften van het organisme beantwoordt.

Cholesterol 
Cholesterol, een belangrijke vetachtige stof is een van de voornaamste bouwstenen van de celwanden. Cholesterol speelt eveneens een belangrijke rol bij het produceren van bepaalde hormonen en vitamine D.

Contractie 
Bijvoorbeeld, contractie van de hartspier om het bloed rijk aan zuurstof in de bloedsomloop te pompen.  

D-M

Terug naar de pagina bovenaan 

 

Diastole 
De fase tijdens dewelke de hartspier zich ontspant noemt diastole.

Duplex echographie  
Ultrasonisch onderzoek waarbij de onderzochte bloedvaten, de snelheid en de richting van de bloedstroom op een scherm zichtbaar zijn.

Essentiële hypertensie  
In meer dan 80 % van gediagnosticeerde hypertensie, werd er geen enkele organische oorzaak gevonden. Men spreekt in dit geval van primaire of essentiële hypertensie. Alhoewel de oorzaken van dit type hypertensie nog niet geïdentificeerd zijn veronderstellen de wetenschappelijke deskundigen dat overgewicht, stress en gebrek aan fysische activiteiten bevorderende factoren zijn.

Extrasystolen 
Voortijdige samentrekkingen van het hart ; worden als hartkloppingen waargenomen.

Fuzzy logic – vage logica 
Vage logica is een kunstmatig intelligent algoritme dat de gegevens evalueert van een meetapparaat om de impulsen te herleiden die op een scherm zijn weergegeven.

HDL 
Afkorting van lipoproteïnen met een hoge densiteit (High Density Lipoproteins);
De HDL cholesterol heeft een positief effect op de gezondheid.

Myocardinfarct 
Refereert naar het afsterven van het myocardiale weefsel veroorzaakt door onvoldoende bloedtoevoer.
Een myocardinfarct wordt veroorzaakt bij de obstructie van een kransslagader. Dikwijls is een bloedklonter in de  bloedvaten door arteriosclerose aangetast hiervan de oorzaak.

Ventrikels 
Twee van de vier holtes in het hart worden ventrikels genoemd. Deze verzamelen het bloed tijdens de diastolische fase, nadien trekken ze samen om het bloed in het organisme te pompen. De rechter ventrikel pompt het bloed in de kleine bloedsomloop of de pulmonale bloedsomloop, terwijl de linker ventrikel het bloed in de grote bloedsomloop pompt.  

Hartritmestoorniessen 
Ontregeling van de regelmatige hartslag.
Het is mogelijk een onderscheid te maken tussen de extrasystolen en de te snelle/te trage, regelmatige/onregelmatige hartkloppingen.
Hartritmestoornissen kunnen ongevaarlijk of gevaarlijk zijn.

Hartklepslippen
Zij zorgen voor de richting van de bloedstroom in het hart. Zij functioneren als een soort overgangsklep tussen de boezems en de ventrikels alsook tussen de linkerkamer en de aorta of tussen de rechterkamer en de arterio pulmonalis.

Hypertensie 
Constante verhoging van de arteriële bloeddruk meer bepaald  > 140 mmHg voor de systolische bloeddruk en/of  > 90 mmHg voor de diastolische bloeddruk.

Hypertensieve crisis 
Plotse verhoging van de arteriële bloeddruk, geassocieerd met meerdere typische stoornissen zoals malaise, ademdepressie, thoracale benauwdheid, hartritmestoornissen, duizeligheid of braakneigingen.

Hypotensie 
Daling van de arteriële bloeddruk onder 105/60 mm Hg.
Hypotensie kan door een daling van de hartactiviteit veroorzaakt worden of door een te laag antagonisme in de bloedvaten. Dit laatste ligt aan de oorzaak van problemen die de patiënt ondervindt bij het te snel opstaan. Zelfs sportieve mensen kunnen aan hypotensie lijden ook al is er geen enkel specifiek onderliggend probleem.
In andere gevallen zal de getroffen persoon klagen over duizeligheid, vermoeidheid, gevoel van krachteloosheid, flauwvallen, bewusteloosheid, bleekheid of moeite om de polsslag te voelen.

Insufficiëntie 
Refereert naar het niet functioneren of beperkt functioneren van de organen.

Renale hypertensie 
Een secundaire vorm van hypertensie veroorzaakt door een aantasting van het nierweefsel of  de vernauwing van een nierslagader (renale arteriële stenose).

Korotkoff 
Nikolai S. Korotkoff – Russische vaatchirurg (1874 - 1937)
Het « Korotkoff geluid » verschijnt bij de auscultatie als de manchet van de bloeddrukmeter leegloopt. Van zodra het geluid hoorbaar is, bekomt men de arteriële systolische bloeddruk. Bij het verdwijnen van het geluid bekomt men de diastolische waarde.

Metabool syndroom  
Het metabool syndroom stemt overeen met de gelijktijdige aanwezigheid van overgewicht, hypertensie, verhoogde bloedsuikerspiegel, insulineresistentie of diabetes.

Manchet : onjuiste maat
Stemt overeen met het gebruik van een manchet met een onjuiste maat.
De manchet is te groot of te klein. Beide gevallen leiden tot foute resultaten.

mm Hg

  • Meeteenheid voor de arteriële bloeddruk
  • In millimeter kwik
  • Gaat terug naar de tijd toen kwik gebruikt werd bij het meten van de arteriële bloeddruk

 

N-Z

Terug naar de pagina bovenaan

 

Afwijking van de observator 
Vormt de voornaamste bron van vergissingen bij de manuele meting (auscultatorische) van de arteriële bloeddruk.
Wordt meestal veroorzaakt door het niet correct lezen van de resultaten (onjuist lezen – Korotkoff geluid versus de weergegeven waarden).

Oscillatie 
Stemt overeen met de algemene omschrijving van taferelen / procedures die zich periodiek herhalen.

Oscillometer 
Door middel van een rubber manchet wordt de slagader in de arm of de pols ingedrukt. Naar mate de manchet langzaam leegloopt begint het bloed opnieuw door de slagader te stromen. Het toestel registreert de schommelingen in de arteriewand die gegenereerd worden zodra het bloed opnieuw door de slagader stroomt. Deze schommelingen eveneens oscillaties genoemd, zijn eerst hevig, nadien verminderen ze en stoppen ze volledig als het bloed opnieuw normaal door de bloedvaten stroomt. Op basis van de typische oscillatie grafiek wordt de systolische en diastolische arteriële bloeddruk berekend door middel van een formule, algoritme genoemd.

Ocillometrische meetmethode
De oscillometers meten de arteriële bloeddruk door druk van de manchet op de slagaders. In plaats van de polsslag akoestisch te registreren worden de oscillaties van de slagader verzameld en geëvalueerd. Deze oscillaties van de arteriewand produceren zich als de manchet op de slagader drukt en het bloed bij het leeglopen van de manchet begint te stromen. De oscillaties zijn maximaal bij het leeglopen van de manchet en stoppen als de manchet volledig leeggelopen is en het bloed aan een regelmatige snelheid door de slagaders/bloedvaten stroomt.
De oscillaties zijn merkbaar door een typische progressie van de curve. Op basis van deze curve en een wiskundige formule, algoritme, wordt de systolische en diastolische arteriële bloeddruk berekend en nadien op het scherm weergegeven.

Manchet te groot
Indien de manchet te groot is t.o.v. de arm spreken de experts over „over-cuffing“. In dit geval wordt de arteriële druk onderschat en zijn er afwijkingen tot 10-30 mm Hg. Zo zullen de arteriële bloeddrukwaarden op het scherm weergegeven lager zijn dan de reële arteriële bloeddruk.

Synchronisatie van de pols
Een automatische bloeddrukmeter heeft een aantal polsslagen nodig om de arteriële druk te kunnen berekenen. Hoe meer signalen hoe nauwkeuriger de resultaten.
Door het constant leeglopen van de manchet (snelheid van het leeglopen van de manchet, gemeten in mm Hg/sec, technisch vereist), bekomt het toestel minder signalen als de patiënt een zwakke en trage polsslag heeft en meer signalen als de patiënt een hoge polsslag heeft.
De synchronisatie van de polsslag verbindt de snelheid van het leeglopen met de individuele frequentie van de polsslag van de patiënt. Een hoge polsslag zou resulteren uit een sneller leeglopen terwijl een trage polsslag zou resulteren uit een trager leeglopen.
Om deze reden garandeert de individuele synchronisatie van de polsslag «de meest snelle metingen met een verbetering van de meetprecisie».

Receptoren 
Maken deel uit van de celwand en kunnen messengers of geneesmiddelen binden. De remmende werkzame bestanddelen kunnen op de receptoren inwerken en zo de werking van de messengers of de geneesmiddelen hinderen.

Secundaire hypertensie
Deze kan door bepaalde geneesmiddelen veroorzaakt worden, zoals hormonale medicatie (contraceptive pil, corticoïden en andere). Bepaalde stofwisselingsstoornissen en stofwisselingsziekten of vasculaire aandoeningen, arteriosclerose en andere zeldzame ziekten kunnen eveneens dit type hypertensie veroorzaken.

Druk bij het oppompen: automatisch bepaald 
Teneinde betrouwbare meetresultaten te bekomen, pompt Tensoval de manchet op tot een druk hoger dan 30mm Hg t.o.v. de systolische druk, initieel is de druk in de manchet meestal 190 mm Hg. Indien deze druk onvoldoende is om de arteriële bloeddruk van de patiënt te bepalen blijft Tensoval de manchet oppompen met 30 mm Hg per sessie.
Vooral ingeval van hypertensie kan het oppompen onderbroken worden door op de knop START/STOP te drukken en dit een weinig na het begin van het meetproces tot het gewenste oppompen bereikt is. Het is onmogelijk om bij het eerst oppompen minder dan 190 mm Hg te bekomen.

Cerebrovasculair accident 
Stemt overeen met het afsterven van de hersencellen veroorzaakt door onderbreking van de bloedsomloop of een hemorragie in de hersencellen (hersenbloeding). Een verstopte of opengebarste slagaders kan hier de oorzaak zijn. Hypertensie is een van de voornaamste oorzaken van een cerebrovasculair accident.

Systole (hartcontractie) 
Fase tijdens dewelke de hartkamers zich samentrekken en het bloed in de bloedsomloop gepompt wordt.

Te kleine manchet
Dit is de meest voorkomende vergissing bij de keuze van een manchet en in het bijzonder als de gebruiker aan obesitas lijdt. De manchet is te klein t.o.v. de armomtrek. Dit leidt tot te hoog geschatte bloeddrukwaarden en betekent dat de gemeten waarden tot 30 mm Hg te hoog zijn t.o.v. de reële arteriële bloeddruk.

Vegatief zenuwstelsel 
Het betreft een zenuwstelsel dat autonoom functioneert, onafhankelijk van de wil, het bestaat uit het orthosympatische , het parasympathische en het enterische zenuwstelsel.

Aders 
Bloedvaten die zorgen voor de terugvoer van het bloed richting hart. De grootste aders zijn de bovenste en onderste holle aders. Zij bevoorraden onmiddellijk de rechterboezem

«Witte jas» effect  
Men spreekt van het «witte jas» effect als de meetresultaten bij sommige patiënten hoger liggen indien de meting door een arts in het ziekenhuis of in de artsenpraktijk gebeurt. Een van de voornaamste redenen is dat deze patiënten in de spreekkamer van de arts over het algemeen zenuwachtig of opgewonden zijn en dit uit zich door resultaten die hoger zijn dan deze zouden geweest zijn indien de patiënt bijvoorbeeld zelf zijn arteriële bloeddruk thuis had gemeten.